Vijf jaar Hollandse Waterlinies en de Koloniën van Weldadigheid UNESCO werelderfgoed

Den Haag, 27 augustus 2026

Vijf jaar Hollandse Waterlinies UNESCO werelderfgoed

Vieren met scholieren

In 2021 kregen de Hollandse Waterlinies de status van UNESCO Werelderfgoed. Van forten en vestingstadjes tot routes door het bijzondere waterlinielandschap: er is speciaal voor scholieren van alles te ontdekken langs deze 200 kilometer lange verdedigingslinie.

De Hollandse Waterlinies zijn een goed bewaard geheim en er valt van alles te ontdekken en te beleven. Want hoe werkte zo’n waterlinie nu eigenlijk en hoe leefden de soldaten op de forten? Allemaal spannende verhalen waar leerlingen in mee worden genomen en zelf op ontdekkingstocht kunnen gaan. De waterlinies hebben een lesproject samengesteld dat bestaat uit vier lessen. Twee voorbereidende digitale lessen die je als groepsleerkracht zelf geeft in de klas. Een bezoekles (les 3) naar een fort in de buurt waar de kinderen met al hun zintuigen de waterlinies beleven en de unieke verhalen horen. En een afrondende digitale les in de klas over UNESCO Werelderfgoed.

Voor scholieren is in de Hollandse Waterlinies genoeg te beleven: van lekker ravotten in bijvoorbeeld het Waterliniemuseum (zie foto) tot ontdekroutes op Forteiland Pampus of bij Fort bij Vechten.

Meer informatie over schoolbezoeken aan de vele forten lees je via www.hollandsewaterlinies.nl/nl/ontdek-het-verhaal/speciaal-voor/educatie en over vijf jaar Hollandse Waterlinies UNESCO werelderfgoed via www.hollandsewaterlinies.nl/nl/5-jaar-unesco-werelderfgoed-hollandse-waterlinies.

De Koloniën van Weldadigheid

Het culturele programma voor vijf jaar UNESCO Werelderfgoed

Vijf jaar geleden zijn ook de Koloniën van Weldadigheid uitgeroepen tot UNESCO Werelderfgoed. Vier van die koloniën hebben de UNESCO status ontvangen. De voormalige landbouwkoloniën in Frederiksoord, Wilhelminaoord, Veenhuizen en het Belgische Wortel vormen samen één transnationaal UNESCO Werelderfgoed. Meer dan 200 jaar geleden kwamen hier de arme mensen uit het westen van Nederland aan om een nieuw leven op te bouwen. Ze kregen een kleine boerderij, een stukje grond en de kinderen moesten elke dag naar school. Sommige mensen werden zelfs gedwongen naar de kolonie gestuurd.

Bezoek de koloniën eens met je schoolgroep om meer te leren over deze unieke geschiedenis. Bijvoorbeeld Frederiksoord, de pionierskolonie en het kloppend hart van de Maatschappij van Weldadigheid. Hier vind je tevens Museum De Proefkolonie. Of de vrije kolonies Wilhelminaoord en Willemsoord, gebouwd voor arme gezinnen die hier landbouwgrond bewerkten. In Veenhuizen was de grootste ‘onvrije’ dwangkolonie. Hier werden bedelaars en wezen onder toezicht geplaatst. Je vindt er het Gevangenismuseum. In dit museum ontdekken scholieren alles over de geschiedenis van misdaad en straf. Ze ontdekken welke straffen er vroeger gegeven werden en hoe een strafinrichting er lang geleden uitzag. Het Nationaal Vlechtmuseum in het Friese Noordwolde belicht de unieke riet- en vlechtindustrie die in deze regio ontstond. Kolonisten uit de dichtbij gelegen Koloniën van Weldadigheid in Drenthe en Overijssel moesten zelfvoorzienend worden door middel van landbouw en ambachten. Het Miramar Zeemuseum in Vledder heeft bovendien een grote verzameling schelpen en zeedieren, waardoor het aansluit bij het bredere cultuurhistorische en museale verhaal van de regio.

Meer informatie over schoolbezoeken aan de Koloniën van Weldadigheid lees je via www.kolonienvanweldadigheid.nl/nl/zien-beleven/musea.